MUQDISHO: - Gudoomiyaha cusub ee baarlamaanka Soomaaliya Madoobe Nuunoow Maxamed ayaa sheegay in aysan aqoonsan doonin shirki Kampala iyo qorshaha roadmap hadii aanan la hor keenin baarlamaanka. 

Wuxuu sheegay in qodobadaasi oo dhan ay noqon doonaan sharci daro hadii aanana la hor keenin baarlamaanka Soomaaliya.

“Runti waxa weeyaan Roadmap iyo shirki Garoowe waxaa la rabaa in la horkeeno Baarlamaanka si uu u guto waajibaadkiisa, hadii aanan la keenin waxaa la hareer maray sharciga dalka taasina ma dhici karto, anaga waxaan heysanaa kalsoonida shacabka marka cidna xilka nagama qaadi karto, qaabeynta baarlamaanka wuu socdaa xilka gudoomiyaha ayaan ka qaadnay, waxaa loo gudbayaa xubnihi baarlamaanka sidaasi ayuuna ku soconayaa” ayuu yiri.

Mr Nuunoow oo caawa wareysi siiyey laanta afka Soomaaliga ee BBC-da ayuu sheegay in madaxweynaha uusan wali la hadlin balse uu rajeynayo inuu u hambalyeeyo.

Gudoomiha cusub ayaa sheegay in beri uu la balansanyahay ciidamada AMISOM si ay ugala hadlaan xaaladaha sugitaanka amaankiisa, iyadoona galabta ay horay ugu qaadeen gawaariada qafilan.

Wali wax war ah lagama hayo madaxweynaha iyo gudoomiyihi xilka laga qaaday, waxaase la filayaa in ay ka hadlaan saacadaha soo aadan.

Xildhibaan Madoobe Nuunow oo loo doortay Guddoomiyaha Baarlamaanka

Mudanayaasha Golaha Baarlamaanka KMG ah ayaa maanta Guddoomiye cusub u doortay Xildhibaan Madoobe Nuunow oo horay u ahaa K/Xigeenka labaad ee Guddoomiyaha Baarlamaanka.
Kalfadhiga Golaha Baarlamaanka uu maanta ku yeeshay xaruntii Golaha Shacabka ayaa ugu horeyntii waxaa madasha hareeyay buuq iyo sawaxan, kaddib markii ay soo galeen Mudanayaal taageersan Guddoomiyihii hore Shariif Xasan Sheekh Aadan, iyadoo markii dambe feer iyo laad looga saaray hoolka ay fadhiyeen Xildhibaanada.

Xildhibaanada u tartamayay jagada Guddoomiyaha Baarlamaanka Soomaaliya oo markii hore tiradoodu ahayd Lix Mudane ayaa markii ay bilaabatay codeynta waxaa markiiba ka tanaasulay musharaxnimadiisii hal Xildhibaan, waxaana doorashada isugu soo haray shan musharax oo sanduuq loogu codeynayay shaqsiga noqonaya Guddoomiyaha cusub ee Baarlamaanka.

Qaabka codeynta Xildhibaanada ay ugu dooranayeen Guddoomiyaha cusub oo ku dhacday jawi degan ayaa gashay ilaa saddex wareeg iyadoo markii dambena uu ku guuleystay Xildhibaan Madoobe Nuunow Maxamed oo noqday Guddoomiyaha cusub ee Golaha Baarlamaanka ee isagu guddoomin doona shirarka Baarlamaanka KMG ah.

Dhinaca kale kulanka Golaha Baarlamaanka ee maanta ka dhacay magaalada Muqdisho ayaa ugu horeyntii waxay cod u qaadeen kalsoonida Guddoomiye K/Xigeenka koowaad ee Golaha Baarlamaanka Xildhibaan C/Weli Ibraahim Muudey oo isagu la saftay Guddoomiyihii hore Shariif Xasan Sheekh Aadan, iyadoo Xildhibaanadu ay ka qaadeen xasaanadii uu ka hayay Baarlamaanka.

Markii la soo gabagabeeyay doorashada Guddoomiyaha cusub oo ay u doorteen Madoobe Nuunow Maxamed ayaa waxaa saxaafadda la hadlay qaar ka mid ah musharaxiintii isku soo sharxay jagada Guddoomiyaha Baarlamaanka waxay sheegeen in maanta wixii ka dambeeya ay dhammaatay xiisadii ka jirtay Golaha Baarlamaanka, isla markaana ka dalbaday madaxda hay’adaha Dowladda dhexe inay la shaqeeyaan Guddoomiyaha cusub

Waxay ahayd subax jimca ah 17/12/2010 dhamaadkii sanadkii hore markii uu dab jirkiisa qabadsiiyay wiil udhashay dalka tuunis, isala bishaasi 18keedii waxaa kacdoon sameeyay shacabkii magaalada uu kudhashay wiilkaasi, kacdoonkaasi cirka ayuu isku shareeray waxa uuna soo gaaray magaalooyinkii waaweeynaa sida caasimada tuunis.

14 bishii koobaad ee sanadka ayaa waxaa orad isku taabtay oo cagaha wax ka dayay,madaxwaynihii dalka tuunis Zaynul caabidiin Bin Cali, oo 23 sano gacan bir ah ku hayay dalka tuunis, arintii intaasi kuma aysan ekaan ee waxa ay dhiira galin siisay shacab badan oo carbeed oo dareenka wiilka reer tuunis oo kala qabay, 25 bishii koobaad ee sanadkan ayaa dalka masar waxaa hal mar aduunka ku baraarugay kacdoon shacab oo noociisa oo kala aan la arag, kacdoonkaasi oo ku gaba gaboobay in xukunka laga tuuray madaxweeyne mubaarak, oo isagana 30 sano gacan bir ah ku xukumayay dalka masar, mubaarak wuu is dhariijiyay wuuna diiday inuu kabaxa dalka hase ahaatee waxaa maxkamad lahor keenay isaga oo ku jira danbiisha danbiilayaasha.

17 bishii labaad ee sanadkan ayaa waxaa kacdoon ka bilawday dalka liibiya waxa arintaasi iyada ah ay u cunami waysay hogaamiyihii liibiya mucamar alqadaafi oo isaga xoog inuu ku maquuniya isku dayay, hasa ahaatee kacdoonkaasi ayaa sababay ugu danbeeyntiisii, filimkii reer qadaafi ay u daareen shacabka liibiya inuu dhamaado. Kuna dhamaado in ladilay aktarkii filimkaas qadaafi, qaxii reerkiisa, iyo dilkii qaar kamid ah jilayaashii filimkaas.

Iyadoo gacanta lagu dhigay wiilkii qadaafi Sayf al islaam oo ilaa hada gacanta oogu jiro hogaanka kacdoonka liibiya. Isla bishaasi bilawgeedii waxaa dalka yaman ka dhacay kacdoon shacab oo isagana ku khasbay oogu danbeeyntii madaxweyne saalax inuu xukunka wareejiya iyada oo dhaawac xun loo geeystay mr saalix.

Bishii sadexaad ee sanadka ayaa waxaa ka bilawday dalka suuriya kacdoon looga soo horjeeda madaxweyne asad hasa ahaatee kacdoonkaasi asaga ah wali ma dhamaanin oo wuu socdaa.dalal kala oo carbeed ayaa iyaguna kacdoonkaasi uu gaaray hase ahaatee uu damay, waxaana kamid ah wadamadaas, Baxrayn, Urdun, Jazaair, Cumaan ,Maroco,Suudaan,Sacuudi Carabiya,Ciraaq,iyo Kuwait.

Sheekada xagaaga carabta ayaa iyada ahayd sheekadii loogu hadal haynta badnayd dunida, hase ahaatee warar kala oo xiisa badan ayaa jiray, ayna kamid ahaayeen Dilkii hogaamiyihii al qaacida Usaama Bin Laadin,Dhulgariirkii Jabaanka, Dhalashadii Canugii Buuxiyay, milyaarkii 7aad ee tirade dadka dunida,dhalashadii dowlada koofurta suudaan, soodayntii shaaliid ooy filisdiiniyiinta ku badasheen kun ruux, gilgilashadii nidaamka loo yaqana (Rasala maaliga) iyo abaarihii geeska afrika gaar ahaana soomaaliya.

Dhanka soomaalidana waxaa oogu waynaa wararka Geeridii Sh Cumar Faaruuq, Ka bixitaankii Alshabaab ee Muqdisho, Booqashadii raiisulwasaaraha turkiya Adogan ee Muqdisho, soo galitaankii ciidanka Kenya ee koofurta soomaaliya, Dilkii Dr. Axmad xaaji Cabdiraxmaan iyo gaba gabada oo saaka bishu tahay maalinkii ugu danbeeysay ee sanadka Magaalada baladweyne oo ciidanka Ethiopia ay soo galeen.

Waxaa dhamaanteen nagu waajib ah in aan xaqiiqda ka sheegno dhamaan lacagaha soo galay Madaxwayne Sheikh shariif oo sida tooska ah bil walba uu u keeni jiray Safiirka Dalka Suudaan iyagoo ugu taka galay in amniga dalka lagu sugo balse aan lacagahaa weligood aan lagu shubin Bangiga dhexe laguna wargelin hayadaha dhaqaalaha dalka sida Xisaabiyaha Guud iyo Hanbtidhowraha qaranka. Dowladda Suudaan

waxay Bil walba bixin jirtay HAL MALYAN IYO MARARKA QAARKOOD HALMAYAN IYO BAR USD$ ah. Lacagtaas oo aan marna lagu bixin meeshii loogu tala galay wax isweydiiyeyna ayan jirin, markii Xildhibaanada qaarkood ay ka hadleyna waa la afjigay dib danbana looma maqal hadal haynteeda. Taa waxaa ka daran ma og tahay waxa lagu sameeyey lacagtii laga qabtay BURCAD BADEEDKA ee Garoonka Aden Cabdulle oo dhaneyd 3.6 (Seddex Malyan iyo Lixboqol oo kun oo doolar iyo Boqol kun oo doolar oo ganaax ahaa oo labada dayaaradood lagu ganaaxay min 50,000 kun USD$ . Aaway lacagtaas halkeyse ku danbeysay sidey bangiga u taashay ayey hal mar libdhatay ama la waayey waxaase la sheegay in lagu qaybsadey 1 malyan oo Formaajo lagu qanciyey inta kalena laba Shariif oo u kala qaatayn Sheikh Shariif oo hantiyey 1Malyan iyo Lix Boqol kun $ kan kalena hal malyan $ ku tagay, mar wax laga warsadey Bangiga dhexe way ka gaabsadeen.

Haddaba waxaa sidoo kale mudan in wax la iska warsado aaway lacagihii soo galay Xukuumaddiik Sharmaarke iyo tii Formaajo oo lagu sheegay in ay ahayd ilaa 85 malyan UAS$. Lacagahaas soo xilliyadii labadaa Raiisul Wazaare oo kala ahaa 52 malyan $ oo ku soo xarootay wakhtigii Sharmaarke Xilligaas oo Waziirka maalliyadda uu ahaa Shariif Xassan, markaas oo lacagaha ugu badan ay soo gashay misna aan wax mishaar ah oo xiriir ah la siinin Ciidanka iyo Baarlamaanka, meesha 33 Malyan $ ay soo gashay xilligii Raiisul Wasaare Formaaje oo wasiirka Maalliyadda uu ahaa Xussein Xalane.

Waxaa intaa dheer maxaa ka jira lacagaha Dekeda ka soo xarooda in si toos ah loooga maamulo Villa Soomaaliya oo Maareeyaha uusan kala xisaabtamin wasaaradda maalliyadda marka laga reebo inta yar ee Canshuurta kala goyska loogu kala qaato dekeda dhexdeeda iyadoo wasaradda Maalliyada waxa ka soo gala ay tahay in yar oo magac u yaal ah.

 

Dadka reer xamarka ama Banaadiriga ah ayaa waxaa la sheegay inay ka xumaadeen ama ay ka soo horjeedaan waxa loogu yeero 4.5 oo ah hab dhaqan wax wada qeybsiga ee ay ku saleysan tahay siyaasada Soomaalida ayagoona sheegay inay jeclaan lahaayeen inay la kulmaan qofkii alifay habkaas si ay wax uga weydiiyaan.

Maxamed Shariif Aboow oo ka mid ah qowmiyadaas reer Banaadiriga oo dhawaantaan arintaas ka hadlay ayaa waxaa uu si kaftan iyo qosol leh uu uga sheekeeyey habkaas oo uuna ku tilmaamey mid ah wax lala yaabo islamarkaana ay tahay arin aan la fahmi karin in dadka qaarkiis lagu tilmaamo inay yihiin dad haaf ama nus ah oo aan dhamayn marka loo fiiriyo dadka kale ee Soomaalida ah, ninkaas oo ka sheekeeyey qiysooyin dhab ah ayaa waxaa uu ku saleeyey sida ay Soomaalidu u xaqireen xaquuqda dadkaas banaadiriga.

Ugu dambeyntiina iyadoo run ahaantii uu habkaas wax ku qeybsiga ee 4.5 uu yahay mid uu mar kasta muran badan ka taagan yahay iyadoona kii ugu dembeeyey uu ahaa shirkii wadatashia ee dhawaantaan lagu qabtey magaaladas Garoowe oo ay madaxdii shirkaas isku mariyeen qodobkaas taas oo keentay inuu dib u dhac ku yimaado shirkaas ayaa hadana waxaad moodaa inkastoo ay Soomaalida badankeed ay u muqdaan kuwo ka soo horjeedo habkaas 4.5 inay hadan markii ay timaado in la badelo habkaas ay dib u gurasho sameeyaan ayagoo ku saleynaayo diidmadooda inysan jirin hab kale oo kaas ka wanaagsaan oo wax loogu qeybin karo Soomaalida.

Jimce, December 30, 2011(BSP) Nairobi , Kenya – Hogaamiyayaasha xisbiga Soomaaliyeed ee Hiil Qaran oo shir maanta ku qabtay Hotelka Laico Regency ee magaalada Nairobi ayaa ka hadlay safar ay dhawaan ku tageen magaalada Muqdisho iyo sida xal loogu heli karo dhibaatada Soomaaliya.

Proffesor  Axmed Ismaaciil Samatar oo kamid ah hogaamiyayaasha xisbiga Hiil Qaran ayaa ka sheekeeyay waxay ku soo arkeen magaalada Muqdisho, isagoo ku tilmaamay burburka ka muuqda Muqdisho inay u ekeetay magaalo lagu dhuftay hubka Nuclearka.

“Waxaan tagay 58 wadan oo dunida ku yaalla oo ay kamid yihiin magaalooyinka Heroshima iyo Nekesaki ee waddanka Japan oo lagu dhuftay Nuclear, balse muuqaalka Muqdisho ayaa igala naxdin badnaa, 90% way burburtay  magaaladu waxay u ekayd magaalo lagu dhuftay Nuclear”. Ayuu yiri Samatar oo jeediyay khudbo qiiro galisay dadkii halkaas joogay.

“Wadadii Maka Al-mukarrama ee ahayd halbawlaha caasimada, way burburtay, hogag ayay isu badashay, shacabkana dac darro ayaa ka muuqatay”. Ayuu sii raacshay intii uu ka sheekaynayay baaxada burburka gaaray Muqdisho.

Prof. Samatar ayaa dhanka kale rajo ka muujiyay mustaqbalka Soomaaliya, isagoo xusay inuu Muqdisho ku soo arkay dhalinyaro Soomaaliyeed oo jecel inay wax qabsadaan, balse ay haysato hogaan la’aani.

“Jaamacada ayaan khudbad ka jeediyay boqolaal ayaa isugu timid, taasi waxay ku tusaysaa inay dadka rajadoodii ayan dhiman”. Ayuu yiri.

Cabdulaahi Faarax oo isna kamid ah xisbiga Hiil Qaran ayaa safarkoodii ku sheegay inay ku tageen qaybo kamid ah magaalada Muqdisho iyo xeryaha ay ku jiraan dadka barakacayaasha ah, oo uu sheegay inay haysato xaalad nololeed oo aad u adag.

Xamdi Cabdulle oo kamid ah hogaamiyayaasha ururka ayaa iyaduna ka hadashay doorka haweenka Soomaaliyeed ay ciyaareen xilligii burburka oo ay ku tilmaantay inay jihad u galeen sidii ay u badbaadin lahaayeen nolosha qoysaskooda.

“Haweenku waa kuwa lacagta ugu badan dibadaha kasoo dira, waa kuwa dalka qoysaska jooga u shaqeeya, saasoo ay tahayna doorkooda laguma xaq dhowro oo waxay  la kulmaan tacadiyo raggoodiina waa  kuwo iska qayilaya”. Ayay tiri Xamdi.

Xamdi ayaa haweenka Soomaaliyeed ku tilmaantay inay yihiin hooyooyinka ugu kartida badan ee mar walba kasoo saara dalka iyo qoysaskoodaba marxaladaha adag.

Gudoomiye ku xigeenka baarlamaanka Kenya Faarax Macallim oo goobtaasi ka hadlay ayaa sheegay inuu taageeri doono ururka Hiil Qaran walow uu tilmaamay in ururo badan oo uu taageero la garab istaagay ay ku guul darraysteen arrimaha Soomaaliya.

Faarax Macallim ayaa ka codsaday Soomaalida inay dalkooda u soo jeestaan ayna wax ka qabsadaan.

“Muslinka indhaha duubtay ee dalalka kale ka yimid ee Soomaaliya Alshabaab ay keentay  ma dan baa ugu jirta Shacabka Soomaaliyeed? Soomaalida waxaan u sheegayaa muslinka dhulku isuguma jiro nin walba waddankiisa ayuu leeyahay, sucuudiga xataa oo baytkii barakaysnaa ku yaal fiiso ayaa lagaa rabaa, marka Soomaaliyay isku tashada”. Ayuu yiri Faarax oo aad ay ugu sacabiyeen dadkii halkaasi isugu yimid.

Kulankii ay qabteen xisbiga Hiil Qaran oo ay sidoo kale isugu yimaadeen masuuliyiin kala duwan iyo taageerayaasha xisbiga ayaa ugu dambayntii lagu soo afmeeray fariimo ay dirayeen hogaamiyayaasha xisbiga oo sheegay in Hiil Qaran uusan taageero ka helin cidna ayna ku tiirsanyihiin oo kaliya lacagaha ay iska aruuriyaan xubnihiisa.

Waxayna ugu baaqeen Soomaalida inay garab istaagaan xisbiga ama ay abuuraan qorshayaal kale oo dadka iyo dalka lagu badbaadinayo, iyagoo xalka Soomaaliya sheegay inuu ku jiro Soomaalida oo gacmaha is qabsata lagana shaqeeyo sidii dib loogu yagleeli lahaa is jacaylkii Soomaalida ka dhaxayn jiray.

Nadaamka Awood qaybsiga Siyaasada Guracan ee Somalia ee 4.5 oo ah mid lagu Saleeyay Hab Qabiil , Hab qabiileedkaas oo ah in Bulshada Somaliyeed ay u qaybsamaan 4beelood oo dhan iyo Beel dhiman oo ah 1/2 waa Beesha 0.5ka ay ugu Yeereen kuwi Waxaan Inoo soo agaasimay oo runti aan oran karo waa Dad Dibadeed oo Markaas La kaashaday Kuwi Dalka Burburiyay oo iyagu aan iswaydiin karin dhibka dalka. Dantoodan u arka Burburkaas iyo kala qaybsanaantaas haddana ah kuwa Garwadeenada ay u Yaqaanan Bulsahda Soomaalyeed oo ilaa iyo hadda Horboodaaya Arimaha Siyaasadeed ee Soomaaliya Kuwaas oo qaybtood ayba Ka galeen Dalka Dambiyo ka dhan ah Bini, adamnimada.

4.5 Waa Nadaam Xaaraan ah Lagamana Naawili Karo in Xukumad Ku dhisan Nadaamkaas Qalafsan in ay Dalka Somalia Dowladnimadiisi Dib usoo celiso,  Waxaan u sababaynaayaa Xaaraan ku Sheegidayda Habka 4.5 Waa Iyada oo lagu xadgudbaayo Jiritaaka iyo Qof ahaanta Qaybo ka mid ah Bulshada Somaaliyeed ahna wax ku Qaldan Diinteena Islaamka iyo aragtida Bini,aadamka ee Saliimka ah , Ahna mid Horay usii anba qaadaaya Dowlad la,aanta Dalka Somalia .

Waxaan Ognahay Muddadi uu Dalka ka Jiray Nadaamkaasu oo haatan ah 11sano ayna isaga Dambeeyeen Sadex Madaxwaye ku sheeg iyo Dhowr R/Wasaare iyo Xildhibaano Qaabkaas Foosha xun ku Yimi ee aan la aqoon cid u dooratay xubin-nimadaas  Marka laga Reebo Qabqable Soo xusha oo isagu ah kan Somalia dhibta u Horseeday Siina wada dhibta ilaa iyo hadda , Sadexdaas Dowlada Afka ka ah ayaan waxba ka badalin Somalia, Wanaag ay keenaan iska Daaye waxay Dalka ku soo Hogaamiyeen Ciidamo shisheeye oo ay markaas leeyihiin Kaalaya naga Ilaaliya Dadka aan Madaxda u nahay ,Su,aasha aan iswaydiiyo ayaa ah Sidee Madax Dadkoodi laga ilaalinayaa Xal u Keeni karaan ? Jawaabta oo Fudud ayaa ah Waa mid aan dhici karin In laga Dhowro Hanaan Dowldnimo ay Gayiga Somalia ka Hirgaliso Dowlad kusheg ku dhisan 4.5 oo ah Wax ay ugu Yeeraan kuwa iyagu Faa,idada u arka Burburka Somalia waa Xal ee Xaq ma ahan , Haddaba Waxaan xaq ahayn oo alle ka Raali ahay Xal ma keeni karaa?  Sidoo kale Aragtida Bini,aadanka ee Qumanina ay u arkayso Cunsuriyayn iyo Liidid Qayb ka mid ah Bulshadeena oo waliba aan anigu u aqaan qaybta bulshadeena ah ee loogu yeeray 0.5 kuwa Horumarinta iyo Curinta Aragtiyada Wax soo saar ee dalka iyagu iska leh Tusaale Qofka Kabaha Sameeya Waa wax Soo saare waana  mufakar Fakaray in uu isaga oo Dalkiisa Jooga Curiyo Soo saarida Kabo ay dadku ka Gashadaan Wixi Dhibaaya Cagahooda . Halki ay ka ahayd in uu helo Bogaadin iyo ku dhexlahaansho Bulshada Soomaaliyeed dhexdeeda u Riyaaqid iyo dhiiragalin ayaa la yiri Waa 0.5 iyo waxyaabo kale oo ka xun .

Waxaan Ognahay Xildhibano ku sheega Muqdisho Jooga ee ku yimi Nadaamka 4.5-ka inaysan jirin Somali ay Matalaan Waxaan Kaloo ognahay hadaynaan is indho tirayn in aan Dalka Somalia Dowladi ka Jirin oo uu yahay Mid aan Lahayn Wax Xakuumada ah Marka laga Reebo Waxaan TFG-ka ah ee Magac u Yaalka ah ee NGO-ga Sidiisi Kuwa Horjiigayaasha u ihi ay Wax ku Cunaan dhibaatada dalka ka jirta , Bulsho Soomaaliyeed oo Rabta ama Diidanina aysan Jirin Marka Laga Reebo Fiirsashada Horjoogayaashaas oo Horjoogayaal kale Bulshada ku dhahaan Waa qoladaas oo inagay ina neceb Yihiin Kaas leh Sidas haduu yimaado isagu waa Mid Dariiqa Horjoogahaan Qaadaaya , In Buishadu u Nuglaato oo ay u kala qaybsanaatona waxaa Sabab u ah 97% dadka Somaliyeed waxaa Haya Xanuunka Maskaxda aadka u Aafeeya ee qofka u diida Fikirka Xorta ah ee Qabyaalada.

Ma ahayn in Bulshada Somaliyeed oo La ildaran Colaado Sokeeya oo salka ku haya Qabyaalad in xal u Raaditoodi Xanuunki hayay Looga dhigo sal, oo la dhaho Nadaamka 4.5 ayaa Somalia xal ka keeni kara ,Tusaale Bulshada ay Kiciyeen Jabhadihi Dalka Burburka Intiisa badan u Horseeday ee Iyagu Bulshada ku Kicinaayay In Dowladi Askartu ay Reerohooda neceb tahay ,marki ay meesha ka baxdayna Kuwi Jabhadaha Horjoogay aysan awood u lahayn inay dhahaan Askartoodi Dalka in aan Xakunaan Rabnay ee Joojiya. ka dibna aan Ognahay Wixi dhacay oo ilaa hadda Socda , Haddaba Afkaartaasu waa kuwo Bulshadu aminsan tahay oo wax kale oo ay ka dib maqleen ma jraan oo ah Mabaa.dii, 4.5-Na Qofka Soomaaliga ahi waxa uu ka Fiirinayaa Reerkiisu Waxa ay Dowlada Nadaamkaas ku dhisan Ka yihiin Haddi uu Ku dagan yahay Wax Rabitaana uma Hayo Walow uusan isagu Doorashadeeda lahayn in uu Raboodo iyo in uu diido Ilayn Maba yaqaan waxa lagu doorto Xukuumad Waxa uuna ka dhex arka Qabyaaladi oo ah Xanuuni uu qabay,  Sidoo  Horjoogaha Reerkiisunu uu  Baahinaayo Reer Hebel baa Dowladaan leh  isaga oo u arkaya in uu Ku Heli karo Hankiisa Siyaasadeed ee uu u Maraayo Dariiqada Foosha Xun ee aan ka soo maaxan Ruux Damiir leh , Marka aan Leeyahay Ruux Damir leh Ma awoodo qof Alle ka cabsanaaya Damir bini ,aadam oo damqanaayana leh in uu Is yiraahdo Hankaaga Siyaasadeed ku Doon Hab Qabali ah .

Xanuunku waxa uu u Baahanay yahay Wax aan Kobcinayn Isaga ee uma baahna mid uu ku Sii Balaaranaayo 4.5-Na waa Mid qabyaalada Indho la,aanta ah ee Somalida haysa u Kaalmaynaaya meeshana ka Saaraaya Wanaag iyo Ka dawoobid .

Sideese looga Gudbi Karaa? 
Maxaa loog Bixi karaa Waa Mida aan u bahanahay In aan iswaydiino hadaan nahay Bulshada Somaliyeed Dabcan 4.5-ku Waxa uu ka mid yahay ama aan Oran karaa waa Qaybta labaad ee Caqabada ah Balse dadka qaybtood u arkaan Mid xal keeni kara Qaybta aan ka Horaysiiyo anigu ee ah Caqabada Qabyaaladu Dugsato Waa Maamulo Hoosaadyo La oran Karo waa QaBiil-Land ama Qabiil-State Sidoo kale Waxaa Soo Ifbaxaayay Mudooyinkaan Wax la Yiraahdo Somalia waxay Noqonaysaa Nadaam Gobolay-si ah oo isana ah Mid Qabyaaladu Dugsanayso Marka aan leeyahay Qabyaalada ayaa Dugsanaysa Waa Kuwo ay Horjoogayaasha Bulshada u fakaraa ay Kuwona Dantooda u arkayaan kuwona ka soo horjeedaan  Hadaba aan in yar isku Dayo Labadaan Caqabadood ka Faaoontooda inta aan ka oran karo .

QaBiil-Land ama Qabiil-State
Waxaa Dalka Somalia ka jira Maamul Hosaadyo ku dhisan Nadaam Qabiil waxaa Bulshada daggan Deeganaada ay ka arimiyaan Maamulo Hoosaadyadaasu loogu Tusaa inay u taagan yihiin u adeegidooda Balse Taasu waa mid aan Jirin oo waan ognahay inay Yihiin ururo Sidaasadeed Qabiil oo haddana Bulshada ay u arimiyaan qaab kale loogu sheegaayo Marka laga Reebo Somali-land oo horjoogayaasheedu Ugu yeeraan Shacabkooda Dal ayaan Noqonaynaa iyaga oo aan Iswaydiin Qaabka dal lagu Noqdo Bulshaduna aysan awood u lahayn inay Su,aashaas iswaydiiyan Sababo la xiriir iyaga oo aan Fikirkooda Ku meel Marin ee loo Fakaro ayna kala Mid Yihiin Dadka Somaliyeed . Sidoo kale Puntland oo iyadu ah Mida Labaad ee Ku xigta Somali-Land oo iyaduna leh Tusaalayaasha ah Urur Siyaasadeed marka aan Milicsano ku Imaanshaha Awooda Puntland ee Heer Madaxwayne Ku sheeg iyo Mid R/Wasaare  iyo sidoo  kale Ka soo Horjeedsasho TFG Ku sheegaas Marki ay Iska arki waayaan  Sadexda Kursi ee ugu Sareeya horjoogayaasa PL . Tanu waxay cadaynaysaa In Ay Caqabad yihiin Maamul Hoosaadyadu . Waxaa jirta Waxyaabo shacabka Soomaaliyeed Loo sheegay waa Kuwo Daggan Meelaha Qabiil-State-ku Ka jiree in kastoo maanta Somalia oo dhan uu ka Jiro oo meel walbaa Hogaamiye u calaamadsan tahay Waxay u sheegaan oo dadka intooda badani ku Doodaan Somalia Dowladi kama Jirto Sidaas Darteed waa Tashanay oo Nadaam ayaan samaysanay waa sida Lagu Yiri Balse ismawaydiiyaan Dadku Intee in le,eg ayuu Caqabad ku yahay Qabiil-Statekiina Somalia  uu Horjoogaha Qabiilkaagu uu ku Meel marsanaayo Danahiisa adigana Been kuu sheegaayo , Balse ay ahayd in aad is waydiio badan iswaydiiso lakiin waadan awoodin oo qofkaas ayaa ku yeeshay , Sidoo kale Maamul Hosaadyadaya ay keentay Qabyaaladu ayaan Oran karaa Waxaa Maalinba Maalinta ka dambaysaa Madaxa la sii Galayaan sii kala Bixid Ilaa ay gaarto Heerka ah  Xaafad Xaafad oo Xaafad  kasta la dhaho Waa Maamul Tusaale Haddi Haddi aad aragtay Gobol Soomaaliyeed oo Saxed Madaxwayne Qabiil lehMacnaheedu waxa Weeye Sadediisa Dagmo ayaa Mid kasta Reerkiisu dagaa Sidaas Darted Reer Reer Raba inuu Xakum ma Jiri karto .

Nadaamka Gobolaysiga 
Nadaamka Gobolayiga ahi Isna waa Mid Mudooyinkaan La inoo Keenay Balse waxaa laga dhex arkaayaa In uu Bulshadeena kala qaybinaayo inaga oo aan Hadaba Midaysnayn aanse dhaho waa dhibaato kale , iyaga oo u arkaaya qaybtood ama loo sheegaayo in Qabiilkoodu uu ku dagan yahay qabiilka kalena uu ku sadbursanaayo  Arintaasuna ay Tahay Mid Hab Qabiil Looga Fakaraayo Ayna ahayn Wax Soomaaliyi keensatay ee ah wax loo keenay Ma jirto Cid Dawadeena keeni kartaa inaga ayay inagu Xiran tahay In aan Dalkeena Xukuumad u Doorano  , In dadka Soomaaliyeed ay aad xaaladoodu u adag tahay waxaa Iska Hor imaanaaya Nadaam Gobolaysiga iyo 4.5-ka oo ah laba aan marnaba ka Soo maaxan Garasho qof Soomaliyeed oo ay Dad Kale inoo keeneen Sidaan Kor ku Xusay  Markaasna ay Dabaqeen oo ay Meel mariyeen kuwo wixi loo sheegaba qaata oo iyagu Kursi ku sheegaas  ujeeda ,Nadaamka Gobolaysiga ahi  Waa mid Gobolaysi ku dhisan,4.5-na waa mid aan ogolaanayn in deegaan lagu soo xulo Xubnaha Gollaha shacabka , waxaan nahay ayay Dadka Qaybtood ku oran Nadaam Gobolaysi ah  Haddana 4.5 ayaan wax ku qaybsanaa. Side Meel u wada Mari karaan Ilayn Xildhibaankaba Qof kaliya ayaa Soo xula Ma midkaas ayaa Gobolka Dadkiisa matala oo Kaligiis ayaa Xildhibaanada Dooranaaya oo awooda shacabka Gobolkaas leh amaba Dhowr Gobol . Tanu waxay Cadayn Kale u tahay In aan Somalia Wax kala Dambayn ah iyo Wax lagu tilmaami karo Xukuumad dhexe ka jirin Nadam Hoosaadyaduna ay Yihiin kuwo Qabyaalada ka qayb a aratida ay ku Yimaadeena ay Qabyaalad tahay  .Kana soo Maaxday aragtiyo Qabqablayal Kursi Doon ah una arka Danahoodu inay ku meel Marin karaan Sidaas

Waxaa Laga yabaa in Akhristu is yiraahdo Al shabaab Maxuu Ninkaanu Uga Hadli waayay waa Kuwo caqabad ah Sababta aan sidaas u leeyaha waxaan ogahay in Bulshada Soomaalidu aysan Caqabadaha dhabta ah Fahmi karin Badankood , Shabaab waa Fududahay Si loog adkaado oo Waa lala Dagaalamayaa Haday ahaan lahayd Ciidamadaas Shisheeye inkastoo aniga aragtidayda aysan Ciidamada Shisheeye U wacnayn Somalia balse aysan Jirin Dad Somaliyeed oo Midaysan oo iska Celiya Shabaab Sidaas darteedna aniga oo ka xun ayaan Ogolaanaayo , Balse Waxaan iswaydiiyaa Shabaab waa laga adkaan karaaye yaa ka adkaan kara Qabiil-Land , 4.5, Gobolaysi  , Kala qaybsanaanta hab fakarka Bulshada Somaliyeed oo u kala qaybsan Qabiil, qabiil ay dheefteedana lee yihiin kuwa an damiirka lahayn oo iyagu meesha ka baxaaya haddi Shacabku Midoobaan ,Qofka kaliya ee ka badbaada Dhibka aduunyoee Qabyaalada Kuna dheefsada Waa Horjoogaha Qofka kale ee shacabka ah Isaga waa u Dhibaato Mar kasta iyo Goob kasta Oo Somalia ka Mid ah.

Xalka Sidaan u arko 
Xalku waa Kacdoon shacab oo ka dhaca guud ahaan Gayiga  Soomaliya ,Yaa Lagu kacaayaa oo la Eryayaa ?Waxaa lagu Kacdoomayaa Kuwa garwadeenada Isu Yaqaan ee Beenta u sheega Dadka xumaanta iyo kala qaybinteenana ina kula dhex wareegaaya , Dhamaan Deegaanada Soomaaliyed dadkiisu waa inay isu soo baxaan iskana eryaan kuwaas Maamul Hoosaadyada horjoogayaasha u ah , Kuwa Baarlamaanka TFG ku sheega Iyo qaybaha kale ee Horjooga laamaha Magac u yaalka ah ee Dowladnimo ee Muqdsho Fadhiya  . Iyo Guud ahaan Kuwa xumaanta ka shaqeeya ee iyagu ka dhex arka dan Hoosaadkooda Burburka . Maxay Sahlaysaa arintaasu ?haddi ayse sidaasu dhacdo Maxaa imaanaaya ? Waxay Sahlaysaa In ay Bulshada Soomaaliyeed yeeshan Hab fakar Ka yimaada aragtiyadooda Kuna dhisan wadaniyad iyo in ay meesha ka Baxdo Kala qaybsanaantu, Bulshadeenu ay Mid ka Noqoto inay Dalka iyagu leeyihiin Dhibki dhacayna aysan Cid gaari lahayn Cidina aysan ku dheefsan oo uu dhamaan dadka Soomaaliyeed Afaayeey, dhibkaas Dabada Dheeraaday ee Muddada 21ka Sano ah Socday. Wixi dhacayna Guud ahaan ay Yihiin Tusaalayaal Fool xun oo marka la xasuusto La dareemo In Dhib wayni ina Soo haystay Muddadaas,

Waxaa imaanaaya Garwadeen Siyaasadeed oo leh Karti iyo Aqoon uu ugu adeego dadkiisa Iyo Dalkiisa anha Mid ku Yimaada Rabitaanka shacabka oo aan Ahayn Mid ay keeneen Melez, ama Mahiga Sida kuwa hadda isku sheega TFG oo dadka Qaybi dhahaan Caalamka aqoonsan, Caalamku Ma isagaa Somalia iska leh? ilayn Somalia Dad Soomaaliyeed ayaa Iska lehe , dhibka Aaloosana waa mid ay iyagu isku hayaan iyaga ayana xalin kara , Waxaa meesha ka Baxaaya Naamadaas kala qaybinaya Bulshadeena ee sahla in ay Dowladnimo ku sheeg horjoogayaal u noqdaan kuwo aan karti iyo aqoon lahayn ama Sida hadda Garoowe ka dhacday oo ah mida Doodaan dhalisay uu Web-side-ku Soo bandhigay ee ah in Dhowr qof oo la og yahay waxa ay yihiin inay dhahaan Xalka Soomaaliyaan Wadnaa iyaga oo ah Kuwo Bulshada Soomaliyeed Taqaan Intooda Fikirka Xorta ah leh ee aan Afkaar Curintooda Soo marin Qaybta ah Maxa Reerkayga Danoo ugu Jirta ee og iyagu in Qabiilka iyo Soomalinimadu ay Yihiin Laba Dareen ee aan Qof maskaxdiisa ku wada jiri Karin oo ah Laba in La kala Fogeeyo u Baahan markaasna kii aad qaadan lahayd aad iswaydiiso . Ma Kula tahay Xalka Kumanaalki Isugu Tagay Labadi shir Ee Jabuuti Iyo Kenya ay keeni waayeen In Dhowr Qof keenayaan ,? Makula Tahay In Shir Gudaha  Lagu qabto iyo Mid Dibbada Lagu Qabtaa ay Kala Duwanaanayaan oo kan Guduha Wanaag Ka soo Baxaayo? Ma kan Gudahay Imaanayaan Kuwo Indheergaradka Dhabta ah oo waxaad leedahay Dibbada uma Soo Baxaan oo Somalia ma Soo Dhaafan Indheergadka dhabta ahi  ? Dabcan aragtidayda waa Maya dhamaan Jawaabuhu

Yaa Bulshada Abaabulaaya oo u kicinaya Danaheeda ?Waxaa Oran karaa Howshaas waxaa qaban kara Ururo Rayid ah oo ku Yimaada Afkaaro ka Baxsan Tan Qabyaalada , Si Hoosena Ku Bilowda Madaama aan Oganahay In deegaanada Somalia lagu dhibaataynaayo oo Maamul Hoosaadyadaas ama Shabaab ama TFG Ku sheegu  ay Xirxirayaan ama Laynaayaan wixi ay u arkaan inay Caqabad ku Yihin Howlahooda Burburinta ,Arintaanu waxay Cadaynaysaa  in Kuwa aan soo Xusay Cadowga Kowaad ee Somalia Yihiin Tusaale SYL Talyaaniga waxa uu u arkaayay Caqabad oo waa waxyeelaynaayay iyaguna Si Hoose ayay Ku Bilaabeen haddaba Maanta waxaa cad Kuwa Kala Horjooga Bulshada inay Cadoow Yihiin Yaa awooda Maanta Inuu Isu soo bax Soomaalinimo Ka sameeyo Hargaysa, Boosaaso Baydhabo Iwm ? Miyayse dadka Degaanadaas Ku Nooli awoodaan inay Horjoogayaasha Dhiba ka soo Horjeestan oo na dhaaf dhahan ?Jawaabaha aan akhristyaasha u daayo sababta oo ah Waxan qabaa in awooda shacabku wax kasta Burburin karto Balse Bulshada Somaliyeedna ay qaybtood qaybta kale ka hor imaanyso oo qaybtood ay Horjoogahaas damiirka aan lahayn la safanayso. Marka waa inSi hoose Loogu Bisleeyaa oobadanka Dadka Lagu dhibciyaa aragti Wanaagsan  Sidaas Darteed waa In Bulshada Loogu Baahiyaa Si Hoose Isku Xirnaansho iyo Abaabul Hooseedna la sameeyaa , sidoo kale Loo qabta qaybaha Bulshada Rayidka ah aqoon iswaydaarsiyo ku Salaysan Xalka Dalka , Laga baahiyaa Warbaahinada Sida Boggaga Wararka . Waxaan Is barbardhigyada u soo qaatay Bulshada Soomaaliyeed uma baahna wax la iska dhaho iyo wax banaanka  laga keenay oo la iska Meel mariyo oo aan marnaba dani ugu Jirin Soomaalida

Waxaan ku soo afmeerayaa qormadayda In dadka Soomaaliyeed iswaydiiyaan Maxaa dhibkaan Inaga  saari kara!! Waxaan ka cudur Daaranayaa Hadaan meelo Badan oo aan Dooda ahayn aan kuso daray Sababtuna waa 4.5-ka oo Runti ka mid ah Qaybahaas Kale ee aa anigu qabo Inay iyana Caqabado Yihiin Madaama dhib Soomaliyeed Laga sheekaynaayo Xiligaan Somalia waa Wada Dhib .

Waxaan Umada Soomaalied Leeyahay >>>>> Iswaydiintu intay Qofka Maskaxdiisa u jirto ayuu Wanaagu u Jiraa !!! ee aan Iswaydiino Maxaa Inoo dan ah

Guddoomiyaha uu xilkiisa muranka ku jiro ee Shariif Xasan Sheekh Aadan oo shalay dib ugu soo noqday magalaada Muqdisho ayaa ka codsaday Xildhibaanada Baarlamaanka KMG Soomaaliya inay aqbalaan natiijadii ka soo baxday shirkii dhinacyada Soomaalida ee doraad lagu soo gabagabeeyay magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland.

Shariif Xasan ayaa sheegay in shirkii Garoowe ay ka soo baxday natiijo faa’iido u leh Ummadda Soomaaliyeed sida uu yiri, taas oo looga gudbayo xilliga KMG, loona gudbayo dowladnimo dhammeystiran, wuxuuna ugu baaqay mudanayaasha Baarlamaanka Soomaaliya inay taageeraan natiijada shirka, isla markaasna ay ka qeybqaataan sidii dalka looga saari lahaa dhibaatada 21-ka sano soo jiitameysay.

Shariif Xasan ayaa mar la weydiiyay sida uu u arko go’aankii ay xubno ka tirsan Baarlamaanka KMG Soomaaliya ay ku sheegeen inay Guddomiyihii Baarlamaanka ay xilkii ka qaadeen kuna magacaabeen soo qaban qaabiya doorashada gudoomiye cusub ayaa waxa uu sheegay inaysan waxba ka jirin warkaasi, wuxuuna intaasi ku daray inuu ku jooga hadda heshiiskii Kampala, kaasoo sida uu sheegay dhigayey inaan mooshin laga keeni karin Madaxweynaha iyo Guddoomiyaha Baarlamaanka, taasina ay xireyso Xildhibaanada sida uu yiri, isagoo dhinaca kale sheegay in xildhibaanada 8 bilood ka dib ay aadi doonaan beelahooda iyo meelaha ay ka kala yimaadeen si mar kale ay beelahooda uga raadsadaan taageero ku noqdaan xildhibaan mudadaasi ka dib si ay biiraan baarlamanka cusub.

Shariif Xasan ayaaa ka qeybgalay shirka wada-tashiga Soomaalida ee ka dhacay magaalada Garoowe, kaas oo lagu heshiiyay in sanadka 2012-ka la dhimo tirada xubnaha baarlmaaanka oo laga dhigo 225, halka uu hadda yahay 550 iyo in awood-qeybsiga Baarlamaanka lagu saleeyo hannaanka 4.5-ka.

“Labadii Laqdabo ku heshiisa Lillaahi ayey ku diriraan”, murti baa na daalicin, mid kalana waxay leedahay: “Laqdabo iyo Lillaahi meel ma wada galaan”, midda hore waa labo luggooyo isla meeldhigay, ugu dambayn inay daacadnimada ku dagaalayaan, tan dambana waa siday u kala fogyihiin qof daacada iyo qof daalline, oo aan laga yaabin inay marna kulmaan, ama kaalin wada galaan.

“Hbooli al ah Nirig xalaal ah ma dhasho”, shirkan Garoowe wuxuu daba socday shirkii Muqdisho, ee lagu ansixiyey waxa loo baxshay: (“roadmap”, ”Tubta Toosan”, ”ama Tubtanabadda”), isna wuxuu dabada ku hayey kulankii loogu yeeray: “Kampala accord”, ee lagu qadaanqadiyey Formaajo, loogana eexday labada Shariif, oo iyagu ah qawsaarada shisheeyaha ee xilligan.

Labadaa fadhi fitno iyadoon la falanqayn lama fahmayo fadhiga Garoowe, ugu horreyn “Kampala Accord”, wuxuu dhacay horraantii bishii June ee sanadkan, wuxuu dhexmaray labada Shariif, oo markaa qilaaf xooggan u dhexeeyey, Shariif Sakiin ayaa kordhiyey mudadii baalamaanka, dhanka kale waxaa xilka ka sii dhacayey madaxweyne Shariif, oo ay u harsanaayeen bilo qura, si khilaafkaa loo hakiyo, ku meelgaarkana loo sii xajiyo ayaa “Kampala accord” ku yimid.

Kulankii Kampala labada Shariif waxay ka soo laabteen nin walboo sanad madaxnimo ah loo jaray, oo aan ka hadal iyo dood lahayn, waxaa la horgeeyey baarlamaanka, qalinkana ku duugay oo ansixiyey, la yaab!, niman xilka iska haysta ayey u sii xalaalaynayaan, dabcan qodobbo ku jira si weyn ayaa loo dhaliilay, gaar haan kuwooda la xiriira muqaddasnimada qarannimada Soomaaliya, oo mugdi iyo maxmiyad dahsoon la galiyey, kaliya ma ahan, ee xitaa sharci ahaanta in xilka la iska kordhisado, iyadoo shisheeye lagu daaban yahay, ayaa iyana laga hadlay.

Haddii “Kampala accord” meel maray, labada Shariifna sharciyeysteen xil kordhisashada, ayaa waxaa laga daba keenay kulankii September Muqdisho ka dhacay, waxaa isugu yimid dawladda KMG ah, Maamulka Puntland, maamulka Galmudug iyo xubno ka soday urur diimeedka Ahlusunna, Mahiga ayaana mapka hayey, waxaa la isla gaaray qodobbo qabyo ahaa, oo si weyn looga muujiyey buuq iyo cabasho.

Dawladda la garay, oo waxaa la dhihi karaa Soomaali ayaa ku dhan, ee kuwan kale ee shirka ka qaybgalay labo beel iyo hal urur diimeed saw lama dhihi karo? Isla shirka Garoowana waa sidoo kale, waan ku imaad doonnaa, isla maalmahaa shirka Muqdisho lagu qabanayey, ayaa waxaa garab socday shir kale oo ay qabanqaabiyeen xubnaha isku sheega “Golaha Guurtida Hawiye”, shirkooda waxba lagama soo qaadin, bal Mahiga waaba u gooddiyey, sheegayna in tallaabo laga qaadayo.

Aragti ahaan shirkan Garoowe, wuxuu ka mid noqonayaa shirarkii Soomaali loo qabtay kuwii ugu xumaa, sida shirkii “Soodare” ee lagu qabatay wadanka Ethiopia, maadaama kan Garoowe aysan ku dhammayn ergooyinka Soomaalida, beel, urur ama maamul beeleedyada jira, sababtoo ah kuwii ay taageerada u muujiyeen xitaa ma casuumin, sida maamulka Azaania, ee Gandi ku doonayo inuu ku xasuuqo dadka dega gobollada Jubbooyinka, gacantana u galiyo shisheeye.

Waxaa shirka ka soo gaybgalay ergo ka socotay dawladda KMG ah, oo meesha u tubatay sidii in lagu bixinayo tikidka madaxnimada “waligaa haay” la yiraa, labada Shariif oo mid dabada la haysto, xilkana laga xayuubiyey, ra’isulwasaare Gaas, wasiirro iyo xildhibaanno, maamulka marti galinaya shirka (Puntland), Galmudug oo iyana caalin ku dhag, laba marna xilka laga qaaday, qolo ka socotay Ahlusunna, iyo Mahiga iyo xertiisa (UNPOS), halka maamulka “Ximin iyo Xeeb” qaadacay, shirkana suntay inaan dan Soomaali lagu hayn, halka garab urur diimeedka Ahlusunna ka mida oon shirka ka qaybgalin Sheekh Shariif ku eedeeyey inuu dhaqaale ku baxshay inay shirka ka baaqdaan.

Shirku sidaan sare ku suntayba, wuxuu dhamaystir u ahaa kii Muqdisho, kan Muqdishana wuxuu qurxinayey kii Kampala, shirka Garoowe waxaana looga doodayey qodobadan kala ah:

- Habaynta tirada mudanayaasha Baarlamaanka.

- Dhamaystirka dastuurka qabyo qoraalka ah.
- Ka guuritaanka nidaamka ku meel gaarka ah.
- Wax ka qabashada ammaanka iyo nabadgalyada.

Labada qodob ee ammaanka iyo dastuurka, waxay ku jireen heshiiskii Gaalkacyo, ay wada galeen daawladda KMG ah iyo maamulka Puntland 23 Aguost 2009, heshiiskaa oo dhigayey qodobbo sadbursi dhaafay, damac iyo hanweyni salka la galay, sida ku qoran waraaqda wax lagu saxiixay: “HESHIIS WADA SHAQEYN OO DHEX MARAY: DAWLADDA FEDERAALKA KU MEEL GAARKA EE JAMHUURIYADDA SOOMAALIYA IYO DAWLADDA PUNTLAND EE JAMHUURIYADDA SOOMAALIYA”, aqriste kaba dhig inay laba dawlad yihiin, ee maxaa isku magac ka dhigay “Jamhuuriyadda Soomaaliya”, Anigu ma garan.

Sadbursigu intaa kuma sinna, hoos aan u usoo galno heshiiska, waxaa ku qoran dsida:

Qodobka 5-aad, Puntland inay shirarka quseeya danaheeda si gaar ah uga qaybgasho, qodobka 10-aad, inay qayb u hesho 25% deeqaha waxbarashada, qodobka 11-aad midaynta manhajyada waxbarashada, yaab, “aan danaysto kaligay kuguna danaysto”, si kale: “tayda Anaa iska leh taada kula lihi”, waxa iyaga soo gala sida loo maraynayo lagama hadlin, waxaase laga hadlay in laga caawiyo arimaha la xiriira horumarinta, waxbarashada, ammaanka iyo burcadbadeedda, yaab, Ani isu kay qaban waysay.

Labada kale ee habaynta baalamaanka iyo ka guuritaanka ku meel gaarka, ayaa ah labada qodob ee ku cusuub shirka Garoowe, mid ayaa xiisa gaar ah leh, waa ka guurka marxaladda ku meel gaarka ah, ninka lix bil ka hor Kampala ku soo saxiixay meel ka dhac qarannimada Soomaaliya, ma kula tahay inuu diyaar u yahay in laga gudbo marxaladda ku meel gaarka ah? Jawaabta aqristaha ayaan u daayey.

Midda dhimista tirada baarlamaanka, awalba shaki kuma jirin inaan la xamili karin “tiro badne tayo yare”, sababno ay noogu ahaayeen labada Shariif iyo wadaadadii iimaanka la’aa ee kursigu u caddaa, haddaba isku raacidda yarayntiisa ma ahan wax weyn oo waqti iyo u baahan hawl badan, maxaa yeelay awalba waa iska caddayd inaan tiradaa la sii wadi karin, dhaqaale ahaan iyo dhaqan ahaanba.

Shirkan aad ayaa loo buunbuuniyey, waxayba i soo xasuusiyeen berigii Maxkamadaha, oo sidaan oo kale warbaahintu ula falgashay, waxayba ka dhigeen shir lagu qabanayo magaalo aan dunida ku ool, mise sanadkan ammaan xumadii ka jirtay Puntland ayaa lagu daboolayey? Oo cabsi badan ayey ergadu qabeen? Si shuushkaa looga saaro ayaa borobogaandada ammaanka xoogga loo saaray.

Shirka Garoowe markii horaba qabsoomiddiisa shaki ayaa ku jirtay, maadama Mahiga laga soo xigtay inuu ka badalay Garoowe, balse waxay tahayba shirkii wuu dhacay, haddaa maxaa ka soo baxay? Ani ahaan wax ka soo baxay iima muuqdaan, marka laga reebo sidan hadda xusayba, ii dhehda saxaafadda la dhexdhigay iyo dhagaqabsiga dhacay, qodobada laga doodayey laba waa suuragal, labana waa calaalcal tima ka soo dhashaan, ha ila yaabin, waa odoros iyo aragti abyan.

Laba waa la hirgalin karaa, dastuurka qabyo qoraalka ah waa la dhamaystiri karaa, macnaheedu ma ahan inaan muran jirin jirina dooonin, ee in wax la xarriiqo karo ayaan uga jeedaa, kuma sii jirto siday noogu fududdahay wax qoriddu, ayse nagu adag tahay aan qornay inaan dhaqangalinno wixii aan qornay, illeen muranka hadda ayuu taagan yahay, laga billaabo xubnahan yaa magacaabay? Qodobo  aasaas u ah dawladda oo la xaglinayo (Carabaynta Soomaalida!).

Habaynta baarlamaanka iyo dhimista tiradan badan, iyana ma ahan wax adag, maxaanse markii hore yac loo dhihin? Illeen kuwani haddaan yac la dhihin ma gartaan inay ka joogsadaan wixii dhibaya shacabkee, waaba la isku raacay in laga dhigo 225 xubin, laguna soo xulo qaabkii uu jeexay C/qaasim Salaad, ee (4.5)afar iyo barka, “Anaa buuxa Adna bar ayaad tahay”.

Labada aan waxba ka suuragalayn waa ammaanka iyo ka gudbidda marxaladda kala guurka ah, ammaanku faraha ayuu ka baxay, ha ahaato Puntland iyo meelaha ay dawladdu ka taliso, mar walba ammaanka sii xumaanaya waxay qayb ka tahay maamul xumada jirta, dhanka Puntland waxaaba u sii dheer sadbursi oo hantidii maamulka dhan Faroole wiilkiisa ayuu farta ka saaray.

Qodobka la xiriira ka gudubka marxaladda ku meel gaarka ah, waa midka ugu adag, maadaama uu yahay qodob taabanaya masiirka umadda, ahna qodob aad loogu baahan yahay, laba dhinac marka laga eego, dhinaca Soomaalida oo u hamuun qabta nidaam da’aim ah, dalwad xalaal iyo hoggaan adag, dhanka dunida inay helaan kooxo ay ku shaqaystaan oo danahooda u saxiixa, maadaama aysan hadda waxba saxiixi karin, wixii ay saxiixaanna aysan qiimo sidaa ah yeelaynayn.

Ugu dambayn, Shirkii Garoowe wuu qabsoomay, madaxna ka soo qaybgashay, Soomaali badanse la moos, oo iyaga inay jiraanba lagama soo qaadin, waaba su’aale, Soomaali ma beelaha Puntlad iyo Galmudgbaa? Soomaali ma dawladda KMG iyo Ahlusunnaa? Madaama laga wada hadlayo awood qaybsiga, arimo la xiriir masiirka umadda iyo wax ka qabashada ammaanka.

Gobolada Woqoowe (Somaliland) Banadir, Hiiraan, labada Shabeelle, labada Jubba, Gedo, Baay iyo Bakool waa la quursaday, sidoo kale waxaa laga tagay maamull ka jira wadanka sida: Mareeg state, labada Hiiraan ka jira, Galguduud stete, Jubbaland, Maamulka Azaania IWM, ujeedku ma ahan inaan taageero gaar ah u hayo goobaynta dalka, balse maadaama ay magac maamul wataan dhamaan, maxaa shirka looga qadiyey? In midna martigaliyo shirka kuwana aan lagu casuumin waa eex.

Faallada waxaan ku soo afmeerayaa, tix abwaan C/aadir Xersi (Yamyam AUN) ka jeediyey shirkii Addis Ababa, sanaddii 1993-dii, tixdaa ood is leedahay waxay kahadlaysaa manta iyo shrika Garoowe iyo kuwa la midka ah, ee ila dhuux murtidan qiimaha badan, Abwaanku wuxuu yiri:

Ma dadbaa ma geedaa

Ma noolaa ma dhagaxbaa

Waxa iga hormuuqdaa?

Ma ragbaa ma dumarbaa

Ma mijaa ma madaxbaa

Ma wax magac qabiil iyo

Matalaaya ururraa?

Waji murugo qarisoo

Mashaqooyinkii dhacay

Ka madluunsan ma arkee?

Maskaxdiyo aqoontii

Miyey soo hilmaameen?

Moogayaal war moogaa

Wax ma oga miyaa wali?

Laxaw soo mirkacay iyo

Dareenkoodu maqaanaa!

Maqalka iyo araggii

Maskaxaha u tabin jiray

Meerisyada dhacdada iyo

Unugyadii miyaa maqan?

Ma hurdaan ma tooseen

Mise maalmihii tagay

Wax abaauran maahayn?!

Ma ergaa ma guurtaa

Maxaa laga garnaqayaa?!

Indheergarad ma jooga

Mise waayo araggii

Masriifkii carruurtiyo

Dantiibuu ku maqan yahay?

Halgankiyo midnimadiyo

Raggii calanka soo muday

Aan baroorannee maye?

Mataanaynta qarankiyo

Haddii magacii naga lumay

Maxay nolosho noo tahay

Kolley mawdku waa gare

Nafta maysku aasnaa?

Haddaan weynay maan iyo

Aqli noo maqoorada

Ma inaan gob nahaybaan

Martidiyo shisheeyaha

Masawira niraahnaa?

Nin waliba maraad lehe

Inaw qoys maciin bido

Majarihii xorriyadduna

Ka habaabo marinkii

Maangaabnimaa lehe

Marna mays tiraahdeen

Hanta labada kii mudan?

Waagii mudnaantiyo

Wasiir magac ku faanaa

Baabuur madaw iyo

Muraayadaha xiran jiray

Meelaha nacfiganale

Loo kala hor mari jiray

Maareeyana la noqon jiray

Gudbe maalmahoodii!

Waxa timid marxalad adag

Oo maamul sare iyo

Ninka madax u ciilqaba

Masuuliyadu qaadiyo

Kow dhaar la mariyaa

Tahay miiski soo gado

Musuqana dil baa tahay

Mushaar ma lihid shaqaduna

maqrib ilaa subax
ilaa qaranka maydkaa
lagu hubiyo meel wacan
wax jiraa muraayada
halkaaysaay maraysaa.